SCYNTYGRAFIA WĄTROBY

Badanie nazywane jest również: BADANIE IZOTOPOWE WĄTROBY

Do badań izotopowych wątroby zalicza się:
  • Statyczną scyntygrafię wątroby,
  • Scyntygrafię dróg żółciowych (cholescyntygrafię),
  • Scyntygrafię naczyniaków wątroby.

    TEORETYCZNE I TECHNICZNE PODSTAWY BADANIA
    Scyntygrafia wątroby jest metodą uzyskiwania obrazu narządu, a przede wszystkim oceny jego czynności przy pomocy niewielkich dawek izotopów promieniotwórczych (radioznaczników). Radioznaczniki podaje się dożylnie. Przez układ krwionośny przedostają się one do wątroby, gdzie gromadzą się w komórkach Browicza-Kupfera (znakowany technetem-99m koloid siarkowy w statycznej scyntygrafii wątroby) lub wydzielają i wydalają się z żółcią (znakowane technetem-99m pochodne kwasu iminodwuoctowego - IDA). W scyntygrafii naczyniaków wykorzystuje się zdolność przylegania technetu do krwinek czerwonych przy specjalnym podaniu radioznacznika (znakowanie in vivo). Krwinki te gromadzą się w naczyniaku, co daje możliwość otrzymania jego obrazu w badaniu scyntygraficznym. Rozmieszczenie izotopów (ich przepływ przez narząd, wydzielanie lub wydalanie) uzyskuje się na papierze, kliszy lub monitorze komputera przy pomocy urządzeń zwanych scyntygrafami lub gammakamerami.

    CZEMU SŁUŻY BADANIE?
    Statyczna scyntygrafia wątroby
    Statyczna scyntygrafia wątroby umożliwia nieinwazyjną ocenę struktury tego narządu, a przez uzyskanie także obrazu śledziony - pośrednią ocenę ciśnienia w żyle wrotnej i pobudzenia immunologicznego śledziony (zwiększonego na przykład w zapaleniach). Badanie ocenia zaawansowanie uszkodzenia miąższu wątroby występującego w procesach zapalnych i marskości wątroby i potrafi wykryć guzy wątroby słabo widoczne w badaniu ultrasonograficznym. W tym zakresie badanie to bywa lepsze, a przynajmniej uzupełniające w stosunku do badania ultrasonograficznego.

    Scyntygrafia dróg żółciowych
    Scyntygrafia dróg żółciowych (cholescyntygrafia) ocenia szybkość wydzielania żółci przez miąższ wątroby i odpływ żółci do dwunastnicy, a zatem drożność przewodów żółciowych. W odróżnieniu od radiologicznych badań kontrastowych nie powoduje uczuleń i jest badaniem preferowanym w ocenie czynnościowych zaburzeń odpływu żółci (dyskinezy żółciowe).

    Scyntygrafia naczyniaków wątroby
    Scyntygrafia naczyniaków wątroby różnicuje naczyniaki od bezobjawowych zmian złośliwych wykrytych przypadkowo w badaniu ultrasonograficznym.

    WSKAZANIA DO WYKONANIA BADANIA
    Statyczna scyntygrafia wątroby
  • Powiększenie wątroby lub śledziony z nieznanej przyczyny.
  • Przewlekłe zapalenie wątroby.
  • Polekowe i poalkoholowe uszkodzenie wątroby.
  • Marskość wątroby.
  • Hemochromatoza i choroba Wilsona.
  • Guzy wątroby pierwotne i przerzutowe.
  • Torbielowatość wątroby.
  • Naczyniaki wątroby.
  • Trudności diagnostyczne w badaniu ultrasonograficznym.
    Scyntygrafia dróg żółciowych (cholescyntygrafia)
    • Choroby dróg żółciowych (kamica, zwężenie) zwłaszcza u osób uczulonych na rentgenowskie kontrasty jodowe.
    • Czynnościowe zaburzenia odpływu żółci (dyskinezy żółciowe).
    • Zarzucanie żółci do żołądka (refluks dwunastniczo-żołądkowy).
    Scyntygrafia znakowanymi radioizotopem krwinkami w kierunku naczyniaków wątroby
    • Różnicowanie niejasnych interpretacyjnie miejsc o podwyższonej gęstości w obrazie ultrasonograficznym wątroby.

    Badanie jest wykonywane na zlecenie lekarza

    BADANIA POPRZEDZAJĄCE
    Nie ma bezwzględnej konieczności wykonywania wcześniej innych badań. Jeżeli wykonano badanie ultrasonograficzne, należy dostarczyć jego wynik lekarzowi opisującemu badanie scyntygraficzne.

    SPOSÓB PRZYGOTOWANIA DO BADANIA
    Nie ma specjalnych zaleceń. Do scyntygraficznego badania dróg żółciowych chory powinien być na czczo. Małym dzieciom należy podać środek uspokajający, celem zapewnienia nieruchomego ułożenia dziecka pod głowicą gammakamery.
    U dzieci wskazane jest podanie środka uspokajającego

    OPIS BADANIA
    Radioznacznik podaje się dożylnie, zwykle przez kaniulę żylną (cewnik), w określonym czasie przed wykonaniem właściwych pomiarów scyntygraficznych. Pacjent nie musi być rozebrany do badania, powinien natomiast usunąć większe metalowe przedmioty (monety w kieszeniach, klamry pasków) mogące przysłonić obraz.

    Statyczna scyntygrafia wątroby
    Początek scyntygraficznego badania wątroby następuje od 10 do 15 min. po wprowadzeniu (iniekcji) radioznacznika. W czasie badania pacjent leży. Rejestrację wykonuje się w projekcji: przedniej, tylnej i bocznych. Czas dokonywania pomiaru trwa od 10 do 5 min. Niekiedy wykonuje się rejestrację tylko w jednej lub dwóch projekcjach. W zależności od rodzaju projekcji pacjent przyjmuje określoną pozycję. W nowszych typach aparatów głowica sama obraca się dookoła ciała pacjenta.

    Scyntygrafia dróg żółciowych (cholescyntygrafia)
    Scyntygrafię dróg żółciowych rozpoczyna się po 5 min. od wprowadzenia (iniekcji) radioznacznika. Badanie to wykonuje się jedynie w projekcji przedniej, w czasie której pacjent leży. Czas pomiarów wynosi około 60 min.

    Scyntygrafia naczyniaków wątroby
    Scyntygrafię naczyniaków wątroby wykonuje się w dwóch fazach: faza dynamiczna trwa około 2 min. bezpośrednio po podaniu radioznacznika, natomiast faza statyczna trwa 20 min. - i rozpoczyna się godzinę po podaniu radioznacznika. Rejestrację wykonuje się jedynie w projekcji przedniej, w czasie której pacjent leży.

    Wyniki badań przekazywane są w formie opisu, z dołączonymi niekiedy wydrukami, kliszami fotograficznymi (scyntygramami).

    CZAS
    Statyczna scyntygrafia wątroby trwa około 30 minut. Scyntygrafia dróg żółciowych trwa około 70 minut. Scyntygrafia naczyniaków wątroby trwa około 90 minut

    INFORMACJE, KTÓRE NALEŻY ZGŁOSIĆ WYKONUJĄCEMU BADANIE
    Przed badaniem
  • Aktualnie przyjmowane leki.
  • Skłonność do krwawień (skaza krwotoczna).
  • Ciąża.
    W czasie badania
  • Wszelki nagłe dolegliwości (np. ból, duszność).

    JAK NALEŻY ZACHOWYWAĆ SIĘ PO BADANIU?
    Nie ma specjalnych zaleceń. Zaraz po badaniu należy wypłukać z organizmu resztki izotopu przez wypicie 0,5-1 l płynów obojętnych (woda, herbata, soki).

    MOŻLIWE POWIKŁANIA PO BADANIU
    Brak powikłań. Badanie może być powtarzane wielokrotnie. Wykonywane jest u chorych w każdym wieku. Nie może być wykonywane u kobiet w ciąży i w okresie laktacji. Należy unikać wykonywania badania u kobiet w II połowie cyklu miesięcznego, u których zaistniała możliwość zapłodnienia.

    <<< Powrót Opracowano na podstawie:
    dr n. med. Piotr Lass
    Scyntygrafia wątroby
    "Encyklopedia Badań Medycznych"
    Wydawnictwo Medyczne MAKmed, Gdańsk 1996