ENDOSKOPOWA CHOLANGIOPANKREATOGRAFIA WSTECZNA

Badanie nazywane jest również: ECPW, ERCP, (ENDOSCOPIC RETROGRADE CHOLANGIOPANCREATOGRAPHY)

TEORETYCZNE I TECHNICZNE PODSTAWY BADANIA
ECPW jest połączeniem metody endoskopowej i radiologicznej. W pierwszym etapie badania wprowadza się fiberoskop (duodenoskop) do dwunastnicy. Następnie, po znalezieniu ujścia dróg żółciowych i trzustkowych, podaje się cienkim cewnikiem środek cieniujący (kontrast) - wielokrotnie silniej pochłaniający promienie rentgenowskie niż tkanki otaczające. Pod monitorem rentgenowskim obserwuje się powstający obraz "odlewu" wymienionych struktur anatomicznych i wykonuje się radiologiczną dokumentację zdjęciową.

CZEMU SŁUŻY BADANIE?
Badanie ma na celu przedstawienie obrazu radiologicznego zewnątrz- i wewnątrzwątrobowych dróg żółciowych oraz przewodu trzustkowego. Można w ten sposób zróżnicować, czy żółtaczka jest pochodzenia wewnątrz- czy zewnątrzwątrobowego, gdzie umiejscowiona jest przeszkoda w odpływie żółci i jaka jest tego przyczyna. Badanie to pozwala również ustalić rodzaj dalszego postępowania terapeutycznego. Ma to duże znaczenie, ponieważ nie ma testu biochemicznego różnicującego wymienione rodzaje żółtaczek oraz dlatego, że nierzadko obraz ultrasonograficzny dróg żółciowych może być prawidłowy mimo istnienia procesu chorobowego. W przypadku chorób trzustki metoda ta jest pomocna w diagnostyce nowotworów i przewlekłych stanów zapalnych. Metoda ta odgrywa jednak największe znaczenie w terapii zwężeń dróg żółciowych i trzustkowych oraz leczeniu kamicy przewodu żółciowego wspólnego. W tych przypadkach pacjent może uniknąć leczenia operacyjnego, gdy badanie ECPW zakończone zostanie odpowiednim endoskopowym działaniem terapeutycznym np. nacięciem zwieracza ujścia dróg żółciowych, wyciągnięciem specjalnym koszykiem konkrementów ("kamieni") z przewodu żółciowego wspólnego lub (przy ich dużych rozmiarach), skruszeniem konkrementów przy użyciu tzw. litotryptora oraz innych zabiegów.

WSKAZANIA DO WYKONANIA BADANIA
  •  
  • Żółtaczka o nieustalonej przyczynie.
  •  
  • Bóle o nieustalonej etiologii w nadbrzuszu (szczególnie u pacjentów po usunięciu pęcherzyka żółciowego lub operacji na drogach żółciowych).
  •  
  • Podejrzenie kamicy lub raka przewodów żółciowych.
  •  
  • Potrzeba optymalnej weryfikacji stanu anatomicznego dróg żółciowych (np. przed planowanym zabiegiem).
  •  
  • Podejrzenie przewlekłej choroby trzustki.

    Badanie jest wykonywane na zlecenie lekarza w warunkach szpitalnych

    BADANIA POPRZEDZAJĄCE
    Zwykle pacjent ma wykonane wcześniej badanie ultrasonograficzne jamy brzusznej.

    SPOSÓB PRZYGOTOWANIA DO BADANIA
    Tak jak przed panendoskopią górnego odcinka przewodu pokarmowego nie należy jeść i pić co najmniej przez 6 godzin przed badaniem. Przed badaniem potrzebne jest założenie specjalnej kaniuli do żyły (cewnika) umożliwiającej dożylne podanie leku w trakcie badania. Patrz dodatkowo "Sposób przygotowania do znieczulenia" w "Metody anestezjologiczne w badaniach diagnostycznych" w rozdziale "Metody znieczulania".
    Badanie wykonuje się w znieczuleniu miejscowym. Przy badaniu dzieci może zaistnieć konieczność znieczulenia ogólnego.

    OPIS BADANIA
    Początek badania nie różni się od panendoskopii górnego odcinka przewodu pokarmowego (patrz: "Panendoskopia górnego odcinka przewodu pokarmowego") poza tym, że badanie wykonuje się w gabinecie radiologicznym (Ryc.2-12). Po znalezieniu ujścia dróg żółciowych i trzustkowych, a następnie ich zacewnikowaniu i podaniu pacjentowi środka cieniującego, badający włącza aparat rentgenowski w celu obserwacji powstającego obrazu i wykonania dokumentacji zdjęciowej (Ryc.2-13).
    Patrz dodatkowo "Opis metod znieczulenia" w "Metody anestezjologiczne w badaniach diagnostycznych" w rozdziale "Metody znieczulania".
    Wynik badania przekazywany jest w formie opisu z dołączonymi niekiedy zdjęciami radiologicznymi.


      Ryc.2-12 Położenie duodenoskopu w czasie badania ERCP

         Ryc.2-13

    CZAS
    Badanie trwa zwykle od kilkunastu do kilkudziesięciu minut

    INFORMACJE, KTÓRE NALEŻY ZGŁOSIĆ WYKONUJĄCEMU BADANIE
    Przed badaniem
  • Utrudnienie połykania.
  • Duszność spoczynkowa.
  • Nasilenie dolegliwości choroby niedokrwiennej serca.
  • Tętniak aorty.
  • Przyjmowanie leków przeciwkrzepliwych lub objawy skazy krwotocznej.
  • Choroby psychiczne.
  • Uczulenie na leki.
  • Jaskra.
  • Brak przekonania o potrzebie wykonania badania lub obawy związane z wykonaniem badania.
  • Ciąża.
    W czasie badania
  • Nie należy mówić.

    JAK NALEŻY ZACHOWYWAĆ SIĘ PO BADANIU?
    Zwykle zaleca się pozostanie w łóżku przez kilka godzin po badaniu.
    Patrz dodatkowo "Jak należy zachowywać się po znieczuleniu?" w "Metody anestezjologiczne w badaniach diagnostycznych" w rozdziale "Metody znieczulania".

    MOŻLIWE POWIKŁANIA PO BADANIU
    Rzadko występuje ostre zapalenie trzustki, zapalenie dróg żółciowych (zwykle wtedy, gdy jest utrudniony wypływ kontrastu), zakażenie pseudotorbieli trzustki.
    Patrz dodatkowo "Możliwe powikłania po znieczuleniu" w "Metody anestezjologiczne w badaniach diagnostycznych" w rozdziale "Metody znieczulania".
    Jeśli jest taka potrzeba, badanie może być okresowo powtarzane. Wykonywane jest u pacjentów w każdym wieku. Nie może być wykonywane u kobiet w ciąży. Należy unikać wykonywania badania u kobiet w II połowie cyklu miesiączkowego, u których zaistniała możliwość zapłodnienia.

    <<< Powrót Opracowano na podstawie:
    lek. med. Mariusz Madaliński
    Endoskopowa cholangiopankreatografia wsteczna
    "Encyklopedia Badań Medycznych"
    Wydawnictwo Medyczne MAKmed, Gdańsk 1996