Badanie położnicze jest badaniem lekarskim podmiotowym (wywiad lekarski) i przedmiotowym (oglądanie, obmacywanie, opukiwanie, osłuchiwanie). W badaniu podmiotowym lekarz uwzględnia specyficzny wywiad dotyczący ewentualnie przebytych ciąż jak również dotyczący obecnej ciąży. Badanie przedmiotowe wewnętrzne, tj. badanie ginekologiczne przez pochwę (per vaginam), jest wzbogacone o te elementy położnicze, które w zależności od wieku ciąży istotne są dla oceny przebiegu ciąży i rozwoju płodu.

Badanie położnicze umożliwia rozpoznanie wielu patologii związanych z rozwojem ciąży, a w początkowym stadium porodu służy rozpoznaniu, czy rzeczywiście rozpoczął się poród i pozwala prognozować jego przebieg.

Badanie kontrolne w czasie ciąży. Wykonywane jest w czasie każdej planowej wizyty u lekarza ginekologa, czyli przeciętnie raz na miesiąc. Wskazaniem do częstszych badań w ciąży są wszystkie stany budzące niepokój kobiety ciężarnej (np. słabsze odczuwanie ruchów płodu, plamienie z dróg rodnych).

Badanie w przebiegu porodu. Wykonywane jest w różnych odstępach czasu, a częstość badań uwarunkowana jest przebiegiem porodu.

Nie ma specjalnych zaleceń. Nie ma bezwzględnej konieczności wykonywania wcześniej innych badań.

Badanie przedmiotowe obejmuje badanie zewnętrzne i badanie wewnętrzne przez pochwę. W badaniu zewnętrznym do oceny ciężarnej macicy i płodu badający układa ręce na brzuchu badanej w ściśle zdefiniowany sposób - zgodnie z tzw. chwytami Leopolda (Ryc.4-7).

Ryc.4-7 Badanie przedmiotowe zewnętrzne ciężarnej - chwyty Leopolda; A. I chwyt Leopolda; B. II chwyt Leopolda; C. III chwyt Leopolda; D. IV chwyt Leopolda; E. V chwyt dodatkowy zwany chwytem Zangemeistera; F. VI chwyt dodatkowy

Pierwszym chwytem Leopolda badający określa wysokość dna macicy oraz jaka część płodu znajduje się w jej dnie. Drugim chwytem Leopolda ocenia ustawienie płodu, a więc określa po której stronie znajduje się grzbiet płodu, a po której części drobne (rączki, nóżki). Trzeci i czwarty chwyt Leopolda pozwala badającemu ustalić, co jest częścią przodującą; czwarty chwyt dokładniej precyzuje jak głęboko w miednicy znajduje się główka płodu. W badaniu położniczym zewnętrznym stosuje się także piąty chwyt zwany dodatkowym lub chwytem Zangemeistera. Służy on wyjaśnieniu, czy można podejrzewać niewspółmierność porodową (czy wielkość główki pozostaje w dysproporcji do wielkości tkanek kostnych kanału rodnego). Szósty chwyt dodatkowy służy ustaleniu stopnia przygięcia główki płodu poprzez ustalenie przebiegu bruzdy szyjnej płodu. Badający w tym chwycie układa palce rąk nad spojeniem łonowym prostopadle do powłok brzusznych rodzącej. Badanie zewnętrzne informuje także o spoczynkowym napięciu mięśnia macicy. Ma to duże znaczenie w ocenie zagrożenia porodem przedwczesnym.
Badanie wewnętrzne, zwykle przez pochwę, odbywa się zawsze przy użyciu sterylnych narzędzi i rękawiczek. W czasie badania na łóżku porodowym pośladki kobiety ciężarnej spoczywają na basenie, a badanie jest poprzedzone umyciem sromu i okolicy krocza. Badanie ma na celu ustalenie długości, konsystencji, kierunku przebiegu osi szyjki macicy, a także ewentualnego rozwarcia ujścia zewnętrznego i wewnętrznego szyjki. Daje także istotne informacje o części przodującej, szczególnie ważne przy prognozie przebiegu porodu. Ważnym elementem badania położniczego jest wysłuchanie akcji serca płodu słuchawką położniczą lub ultradźwiękowym detektorem tętna.

O wyniku badania położniczego lekarz badający informuje pacjentkę ustnie.

Badanie położnicze przedmiotowe trwa kilka minut

W czasie badania

Wszelkie informacje istotne dla wywiadu lekarskiego.

Wszelkie nagłe dolegliwości (np. ból) podczas badania przedmiotowego.

JAK NALEŻY ZACHOWYWAĆ SIĘ PO BADANIU?

Nie ma specjalnych zaleceń.

MOŻLIWE POWIKŁANIA PO BADANIU

Brak powikłań.

Badanie może być powtarzane wielokrotnie.

<<< Powrót

Opracowano na podstawie: dr n. med. Wiesław Tyliński Badanie położnicze "Encyklopedia Badań Medycznych" Wydawnictwo Medyczne MAKmed, Gdańsk 1996