HISTEROSALPINGOGRAFIA

Badanie nazywane jest również: HSG

TEORETYCZNE I TECHNICZNE PODSTAWY BADANIA
Badanie polega na uzyskaniu obrazu jamy macicy i jajowodów przy użyciu promieni rentgenowskich. Obraz jamy macicy i jajowodów uzyskuje się poprzez wprowadzenie przez drogi rodne kobiety środka cieniującego (kontrastu), który silnie pochłania promieniowanie rentgenowskie.

CZEMU SŁUŻY BADANIE?
Badanie to umożliwia w sposób inwazyjny ocenę kształtu jamy macicy (stwierdzenie zmian rozwojowych, przegrody, niedorozwoju macicy, guzów macicy), ocenę zmian chorobowych jej błony śluzowej, czyli endometrium (istnienie przerostu, polipów, zrostów śródmacicznych), a także ocenę przebiegu, drożności, kształtu jajowodów oraz zmian w okolicy przydatków macicznych (rozpoznanie zrostów okołoprzydatkowych). Badanie wykonuje się w celu dokonania rozpoznania lub precyzyjnego określenia specyfiki istniejącego zaburzenia.

WSKAZANIA DO WYKONANIA BADANIA
  • Diagnostyka niepłodności, dotycząca kontroli drożności jajowodów i wykluczenia zmian patologicznych w obrębie jamy macicy.
  • Ocena skuteczności leczenia niedrożności jajowodów.
  • Podejrzenie niewydolności szyjki macicy w przypadkach niemożności donoszenia ciąży.
  • Podejrzenie gruźlicy narządu rodnego.

    Badanie jest wykonywane na zlecenie lekarza

    BADANIA POPRZEDZAJĄCE
    Wymagane są badania: ginekologiczne ultrasonograficzne narządu rodnego i rozmaz mikrobiologiczny z pochwy. Patrz dodatkowo "Badania poprzedzające znieczulenie" w "Metody anestezjologiczne w badaniach diagnostycznych" w rozdziale "Metody znieczulania".

    SPOSÓB PRZYGOTOWANIA DO BADANIA
    Zaleca się spożycie lekkiej kolacji w dniu poprzedzającym badanie; można zjeść lekkie śniadanie w dniu badania. Rano w dniu badania należy wykonać lewatywę (patrz "Sposób przygotowania do badania" w "Kolonoskopia" w rozdziale "Badania w chorobach układu trawienia"). 20 minut przed badaniem należy przyjąć w czopku doodbytniczym środek rozkurczowy.
    Badanie wykonuje się do 10. dnia cyklu miesiączkowego (licząc od 1. dnia krwawienia). Badania nie wykonuje się w czasie krwawienia miesiączkowego nawet w przypadku śladowego krwawienia z ujścia zewnętrznego części pochwowej szyjki macicy. Patrz dodatkowo "Sposób przygotowania do znieczulenia" w "Metody anestezjologiczne w badaniach diagnostycznych" w rozdziale "Metody znieczulania".

    Przy badaniu może zaistnieć konieczność znieczulenia ogólnego

    OPIS BADANIA
    Badanie wykonywane jest w pracowni rentgenowskiej. Pacjentka kładzie się na brzegu stołu rentgenowskiego, przyjmuje pozycję jak w badaniu ginekologicznym (ma zgięte we wszystkich stawach kończyny dolne), jest rozebrana i przykryta prześcieradłem chirurgicznym.
    Badający zakłada pacjentce wzierniki pochwowe, uwidacznia ujście zewnętrzne szyjki macicy, w które - po uprzednim poprzecznym uchwyceniu odpowiednim narzędziem części pochwowej szyjki macicy - wprowadza końcówkę specjalnego aparatu (aparatu Schultza). Aparat ten służy do wprowadzenia do jamy macicy środka kontrastowego.
    Wprowadzanie środka cieniującego do jamy macicy badający kontroluje na ekranie monitora, który jest połączony z aparatem rentgenowskim. Po zarysowaniu kształtu jamy macicy wykonuje się I zdjęcie. II zdjęcie wykonywane jest po uwidocznieniu przebiegu światła jajowodów i wydostaniu się środka kontrastującego do jamy brzusznej, co świadczy o drożności jajowodów (Ryc.4-8).

    Ryc.4-8 Jeden ze sposobow podania kontrastu
    w histerosalpingografii
     
    W celu uwidocznienia kontrastu w jamie brzusznej lub dla uwidocznienia zrostów okołojajowodowych wykonuje się III zdjęcie rentgenowskie. Wszystkie opisane zdjęcia wykonywane są w projekcji przednio-tylnej. Ilość zdjęć rentgenowskich, a także niekiedy zmiana projekcji (np. na skośną w przypadku lepszego uwidocznienia wodniaka jajowodu) uzależniona jest od rodzaju schorzenia. Badanie zazwyczaj nie jest bolesne. Jednakże, w przypadku braku drożności jajowodów, pacjentka może odczuwać ból z powodu wzrostu ciśnienia środka kontrastowego. Patrz dodatkowo "Opis metod znieczulenia" w "Metody anestezjologiczne w badaniach diagnostycznych" w rozdziale "Metody znieczulania".

    Wynik badania przekazywany jest w formie opisu, niekiedy z dołączonymi zdjęciami (kliszami) rentgenowskimi.

    CZAS
    Badanie trwa zwykle do 20 minut

    INFORMACJE, KTÓRE NALEŻY ZGŁOSIĆ WYKONUJĄCEMU BADANIE
    Przed badaniem
  • Data ostatniej miesiączki.
  • Ewentualne uczulenie na środki kontrastowe.
    W czasie badania
  • Wszelkie nagłe dolegliwości (np. ból, duszność, nudności).

  • JAK NALEŻY ZACHOWYWAĆ SIĘ PO BADANIU?
    Pacjentka powinna do dwóch godzin pozostawać pod obserwacją lekarską. Patrz dodatkowo "Jak należy zachowywać się po znieczuleniu?" w "Metody anestezjologiczne w badaniach diagnostycznych" w rozdziale "Metody znieczulania".

    MOŻLIWE POWIKŁANIA PO BADANIU
    Mogą rzadko wystąpić objawy uczulenia na środek cieniujący. Wcześniejsze określenie stopnia czystości mikrobiologicznej pochwy poprzez oceną rozmazu mikrobiologicznego eliminuje możliwość powikłań w postaci zapalenia przydatków i zapalenia otrzewnej. Patrz dodatkowo "Możliwe powikłania po znieczuleniu" w "Metody anestezjologiczne w badaniach diagnostycznych" w rozdziale "Metody znieczulania". Jeśli jest taka potrzeba, badanie może być powtórzone. Wykonywane jest u pacjentek w każdym wieku. Nie może być wykonywane w okresie krwawienia miesiączkowego i u kobiet ciężarnych.

    <<< Powrót Opracowano na podstawie:
    dr n. med. Wiesław Tyliński
    Histerosalpingografia
    "Encyklopedia Badań Medycznych"
    Wydawnictwo Medyczne MAKmed, Gdańsk 1996