BADANIE HISTOPATOLOGICZNE
Nazwa zwyczajowa: Badanie mikroskopowe, histpat

TEORETYCZNE I TECHNICZNE PODSTAWY BADANIA
Badanie histopatologiczne jest to badanie mikroskopowe materiału cytologicznego (komórkowego) lub histologicznego (tkankowego). W badaniu tym można wyróżnić dwa etapy. Pierwszy to pobranie materiału różnymi metodami. Drugi etap to laboratoryjne techniki przygotowania oceny pobranego materiału.

Techniki pobierania materiału
Zależnie od sposobu pobierania materiału do badania histopatologicznego wyróżnia się kilka technik:

Cytologia złuszczeniowa
Jest to metoda histopatologiczna opierająca się na fizjologicznych właściwościach złuszczania komórek nabłonkowych. Materiał do badania pobiera się tępymi lub tępo-ostrymi narzędziami z powierzchni ciała, otworów naturalnych, jam ciała. Bada się zeskrobiny, wydzieliny, popłuczyny lub materiał uzyskany w wyniku bezpośredniego przytknięcia (odciśnięcia) szkiełka podstawowego do powierzchni np. owrzodziałych guzów (otrzymuje się tzw. preparaty przytykowe).

Biopsja aspiracyjna cienkoigłowa (BAC, punkcja)
BAC nazywa się metodę pobierania materiału komórkowego (cytologicznego) poprzez nakłucie guza cienką igłą. Dzięki zmniejszonej łączności, która cechuje utkanie tkankowe większości nowotworów, bez trudu aspiruje się (zasysa) do światła igły komórki z litych guzów rozrastających się w głębi tkanek. Biopsję cienkoigłową stosuje się do ustalenia rozpoznania wyczuwalnych i niewyczuwalnych guzów. W przypadku guzów niewyczuwalnych biopsję wykonuje się pod kontrolą badań topograficznych (obrazowych) np. tomografii komputerowej (TK), mammografii, scyntygrafii, ultrasonografii (USG). Jest to tzw. biopsja celowana (lub inaczej: selektywna, wybiórcza).

Biopsja gruboigłowa (oligobiopsja)
Jest to jedna z technik punkcyjnych, której celem jest uzyskanie materiału tkankowego (histologicznego) z guza. Do tego celu stosuje się różne typy igieł biopsyjnych o średnicy powyżej 1,2 mm, niektóre wyposażone są w przyrządy (strzykawka automatyczna) umożliwiające wykonanie nakłucia przy pomocy jednej ręki. Jest to zabieg bolesny. Oligobiopsja jest wykonywana zazwyczaj po uprzedniej biopsji cienkoigłowej, o ile kolejna biopsja cienkoigłowa nie daje pewności uzyskania wystarczającej informacji diagnostycznej (zwłaszcza w mięsakach kości i tkanek miękkich). Ponadto oligobiopsja jest wykonywana w celu pobrania materiału tkankowego również do innych badań niż badanie histopatologiczne.

Biopsja wiertarkowa
Jest odmianą biopsji gruboigłowej, w której zamiast igły stosuje się trepany, które wprowadza się w szybki ruch obrotowy za pomocą silnika elektrycznego. Materiał uzyskany tym sposobem jest większy niż w biopsji gruboigłowej i ma kształt walca. Struktura tkanek jest zachowana, co ułatwia rozpoznanie.

Biopsja otwarta
Jest to metoda pobierania masy guzowej nożem chirurgicznym lub innym narzędziem. Materiał można pobrać w dwojaki sposób, poprzez pobranie wycinka z guza - biopsja wycinkowa, lub wycięcie całego guza - biopsja wycięciowa.

Biopsja śródoperacyjna (badanie doraźne, intra)
Jest to metoda pobierania materiału tkankowego do badań w trakcie zabiegu operacyjnego. Zwykle z pobranych tkanek wykonuje się preparaty mrożone. Dzięki temu jeszcze w czasie zabiegu można szybko uzyskać ocenę histopatologiczną badanych fragmentów tkanki, co może istotnie wpłynąć na dalsze postępowanie chirurgiczne.

Diagnostyczne otwarcie jamy brzusznej
Jest to typ zabiegu operacyjnego polegającego na otwarciu jamy brzusznej. W trakcie zabiegu ogląda się i ocenia ewentualne zmiany w jamie brzusznej i ewentualnie pobiera się z wybranych miejsc materiał do badania histopatologicznego. Diagnostyczne otwarcie jamy brzusznej nazywane jest również "zwiadowczą laparotomią".

Laboratoryjne techniki przygotowania pobranego materiału
Materiał (komórkowy lub tkankowy) pobrany w trakcie badania diagnostycznego lub zabiegu operacyjnego, po odpowiednim przygotowaniu, można oglądać w postaci preparatów barwnych, mrożonych lub rozmazów. Zarówno przygotowanie, jak i ocena preparatów jest dokonywana przez histopatologa.

Preparaty barwione
Preparaty barwione (wykonywane w tzw. trybie zwykłym) - tą techniką uzyskuje się najlepszą jakość preparatu histopatologicznego. Dzieje się to kosztem czasu potrzebnego do przygotowania preparatów - kilka dni. Jednak tak przygotowany preparat histopatologiczny pozwala na łatwiejsze i dokładniejsze odróżnienie poszczególnych elemetów komórkowych czy tkankowych. Niekiedy, dla uzyskania dodatkowych informacji, pobrany materiał do badania poddaje się dodatkowym technikom laboratoryjnym np. immunohistochemicznej. Może to wydłużać czas przygotowania preparatu.

Preparaty mrożone
Preparaty mrożone (wykonywane w tzw. trybie doraźnym, intra, badanie śródoperacyjne) - przygotowanie preparatów tkankowych w ten sposób, pozwala na postawienie diagnozy w ciągu kilku minut od chwili pobrania materiału. Odbywa się to jednak kosztem jakości preparatu, którego ocena jest trudniejsza aniżeli preparatu barwionego. Stąd, w przypadku takich nowotworów jak chłoniak, czerniak, mięsak, trudnych do oceny śródoperacyjnej (podczas zabiegu operacyjnego), jak i w każdym innym wątpliwym przypadku, ostateczną odpowiedź co do charakteru guza otrzymuje się po wykonaniu badań w tzw. trybie zwykłym.

Rozmaz
Materiałem jest tu wydzielina, płyn lub aspirat uzyskany z biopsji cienkoigłowej. Materiał cytologiczny rozmazuje się bezpośrednio na szkiełku podstawowym, które zanurza się w utrwalaczu, następnie barwi i ogląda pod mikroskopem. Podobnie jak badanie mrożonych skrawków, rozmaz można ocenić już po kilku minutach.

CZEMU SŁUŻY BADANIE?
Wstępem do każdego postępowania leczniczego jest zebranie, za pomocą dostępnych metod diagnostycznych, możliwie jak największej ilości informacji o chorobie nowotworowej. Szczególne znaczenie, ważne dla wyboru metody leczeniczej, rozległości zabiegu operacyjnego i rokowania, ma ustalenie typu histologicznego nowotworu i stopnia jego złośliwości. W niektórych przypadkach wystarcza tylko stwierdzenie obecności komórek nowotworowych (bez określenia typu) dla podjęcia dalszych decyzji terapeutycznych. Współczesne zasady onkologii zabraniają podejmowania decyzji terapeutycznych bez rozpoznania histopatologicznego. Lekarz musi zatem dążyć do ustalenia rozpoznania histopatologicznego. Do tego celu używa jednej lub kilku metod diagnostycznych. Na wybór rodzaju badania zasadniczy wpływ mają takie czynniki jak: podejrzewany typ nowotworu, rodzaj nakłuwanej tkanki, osiągalność guza, użycie miejscowego lub ogólnego znieczulenia, metoda operacyjna w przypadku stwierdzenia nowotworu.

Cytologia złuszczeniowa
Badanie cytologiczne, zależnie od miejsca pobrania może spełniać dwa zasadnicze cele: służyć ocenie cytoonkologicznej i cytohormonalnej tj. wykazać nowotwory, bądź też zaburzenia hormonalne na podstawie wyglądu badanych komórek. Cytodiagnostyka stosowana jest najczęściej w diagnostyce zmian chorobowych szyjki macicy, układu oddechowego, płynu z jam ciała (jamy otrzewnowej, jamy opłucnowej). Metoda ta jest szczególnie pomocna w wykrywaniu wczesnego raka szyjki macicy i umożliwia rozpoznanie przedklinicznych etapów powstawania nowotworu (karcinogenezy). W raku trzonu macicy badanie to ma mniejszą wartość. W rozpoznawaniu raka przewodu pokarmowego, sutka, nerek i gruczołu krokowego badanie cytologiczne wydzielin, zeskrobin lub popłuczyn ma wartość ograniczoną lub wątpliwą.

Biopsja aspiracyjna cienkoigłowa (BAC, punkcja)
Zaletą tej metody jest możliwość uzyskania materiału do oceny cytologicznej z guzów położonych głęboko wśród tkanek, w sposób mało inwazyjny, nie wymagający znieczulenia ogólnego i bez konieczności pobierania wycinka. BAC stosuje się w większości zmian nowotworowych stwierdzanych badaniem palpacyjnym, radiologicznym, ultrasonograficznym i scyntygraficznym, niezależnie od umiejscowienia. Jest szczególnie przydatne w diagnostyce raka sutka, gruczołu krokowego, schorzeń układu krwiotwórczego (biopsja szpiku) oraz przerzutów do węzłów chłonnych. Badanie to jest stosowane również w diagnostyce raków ślinianek, tarczycy, płuc, wątroby.
Bardzo często badaniami topograficznymi kontroluje się nakłucia biopsyjne guzów. Pomimo tej kontroli, badający może nie trafić igłą biopsyjną w guz, zwłaszcza jeśli jest on mały. Stąd tylko pozytywny wynik badania biopsyjnego (rozpoznanie nowotworu, może mieć wartość diagnostyczną.
Zgodność biopsji aspiracyjnej cienkoigłowej z rozpoznaniem ostatecznym waha się od 80% do 95% dla wyczuwalnych guzów sutka, tarczycy, płuc czy kości. W przypadku niewyczuwalnych guzów i stosowania biopsji celowanej zgodność ta, waha się od 60% do 70%, np. w przypadku trzustki i węzłów chłonnych jamy brzusznej. Natomiast w guzach wątroby zgodność ta waha się od 80% do 90%.

Biopsja gruboigłowa (oligobiopsja)
Oligobiopsja powinna być wykonywana jedynie po uprzedniej biopsji cienkoigłowej, o ile kolejna biopsja cienkoigłowa nie daje wystarczającej informacji diagnostycznej (zwłaszcza w mięsakach kości i tkanek miękkich). Wskazana jest w przypadku wyczuwalnych guzów sutka, kości, wątroby, tkanek miękkich, węzłów chłonnych, płuc i prostaty. Może być także używana podczas zabiegu operacyjnego do diagnostyki guzów trzustki.
Z uwagi na to, że czułość diagnostyczna oligobiopsji wynosi 80-90%, istotne jest tylko potwierdzenie wstępnego rozpoznania zmiany złośliwej; rozpoznanie zmiany łagodnej w wyniku biopsji gruboigłowej nakazuje dalsze badania.

Biopsja wiertarkowa
Ten rodzaj biopsji gruboigłowej jest wykonywany rzadko. Biopsję wiertarkową stosuje się wówczas, jeśli dla oceny histopatologicznej konieczne jest uzyskanie większego fragmentu tkanki aniżeli przy użyciu igły. Materiał do badań tą techniką pobiera się z kości.

Biopsja otwarta
Celem tego badania jest uzyskanie odpowiedniej wielkości materiału do postawienia pełnej diagnozy histopatologicznej lub w celu przesłania materiału na badania immunologiczne czy genetyczne. Biopsja otwarta niesie jednak z sobą dużo większe ryzyko zanieczyszczenia rany komórkami nowotworowymi niż biopsja igłowa. Biopsja otwarta powinna być wykonana tylko w specyficznych okolicznościach, określonych przez chiruga. Wyróżnia się dwa typy biopsji otwartej:
- Biopsję wycinkową wykonuje się tylko wtedy, gdy nie ma możliwości wykonania biopsji igłowej. Ten typ zabiegów diagnostycznych przeprowadza się w przypadku dużych guzów kości i tkanek miękkich (mięśni, tkanki tłuszczowej, tkanki łącznej) w celu odróżnienia zmiany łagodnej od złośliwej. Biopsji wycinkowej nie należy wykonywać w przypadku podejrzenia czerniaka złośliwego skóry.
- Biopsję wycięciową wykonuje się zazwyczaj w przypadku małych guzów, gdy usunięcie ich nie powoduje defektu kosmetycznego ani funkcjonalnego. Wskazaniem do wykonania tego typu zabiegu są zmiany sugerujące istnienie czerniaka złośliwego, powiększone węzły chłonne w przebiegu procesu nowotworowego oraz zmiany guzowate w sutku wymagające weryfikacji histopatologicznej.

Biopsja śródoperacyjna (badanie doraźne, intra)
Celem tego badania jest skrócenie czasu między usunięciem guza a wykonaniem radykalnego zabiegu. Dwuetapowa operacja zwiększa możliwość rozsiewu przerzutów. Wskazaniem do wykonania badania śródoperacyjnego najczęściej jest konieczność uzyskania rozpoznania histopatologicznego, zwłaszcza w przypadkach budzących wątpliwość, kiedy należy potwierdzić rozpoznanie uzyskane wcześniej drogą biopsji igłowej lub biopsji otwartej. Ponadto, biopsję śródoperacyjną wykonuje się dla oceny czystości onkologicznej wyciętych marginesów tkankowych i oceny zaawansowania choroby nowotworowej (chirurg musi być pewien, że w linii cięcia podczas usuwania guza nie ma komórek nowotworowych). Pomaga to w planowaniu lub określaniu rozległości leczenia w trakcie zabiegu operacyjnego. Biopsję śródoperacyjną wykonuje się również celem pozyskania materiału do innych badań.
Kilka rodzajów nowotworów takich jak: chłoniaki, mięsaki i czerniaki są trudne do oceny w trakcie badania śródoperacyjnego, czyli z mrożonych fragmentów tkanki (skrawków). W dodatku z mrożonych skrawków trudno jest odróżnić bardzo nisko zróżnicowany nowotwór od guza łagodnego.

Diagnostyczne otwarcie jamy brzusznej
Celem tego zabiegu diagnostycznego jest ocena zmian w jamie brzusznej z ewentualnym pobraniem materiału do badania histopatologicznego i occena stopnia zaawansowania choroby nowotworowej.

WSKAZANIA DO WYKONANIA BADANIA
  •  
  • Ustalenie rozpoznania histopatologicznego.
  •  
  • Ocena zaawansowania klinicznego.
  •  
  • Uzyskanie materiału do innych badań (obecność receptorów np. estrogenowych w guzach piersi, chemiowrażliwość).
  •  
  • Badania przesiewowe.
  •  
  • Ocena czystości onkologicznej wyciętych marginesów tkankowych.

    Badanie jest wykonywane na zlecenie lekarza

    BADANIA POPRZEDZAJĄCE
    Badania poprzedzające uwarunkowane są rodzajem schorzenia zaawansowaniem choroby nowotworowej i lokalizacją guza.

    SPOSÓB PRZYGOTOWANIA DO BADANIA
    Diagnostyczne otwarcie jamy brzusznej wymaga typowego przygotowania jak do zabiegu operacyjnego. Pozostałe badania nie wymagają specjalnego przygotowania. Patrz "Sposób przygotowania do znieczulenia" w "Metody anestezjologiczne w badaniach diagnostycznych" w rozdziale "Metody znieczulania".
    Badanie wykonuje się w znieczuleniu miejscowym.
    Przy badaniu dzieci może zaistnieć konieczność znieczulenia ogólnego

    OPIS BADANIA
    Cytologia złuszczeniowa
    Materiał komórkowy złuszcza się za pomocą szpatułek, tupferów oraz szczotek cytologicznych (używanych podczas badań endoskopowych) albo odbija się na szkiełkach podstawowych z powierzchni owrzodziałych guzów ryc. 11-4 i 11-5). Patrz dodatkowo: "Badanie cytologiczne w ginekologii" w rozdziale "Badania w chorobach układu rozrodczego".



    Ryc.11-4 Techniki uzyskiwania materiału cytologicznego - pobranie
    aspiratu z jamy macicy


    Ryc.11-5 Techniki uzyskiwania materiału
    cytologicznego - pobranie wymazu z szyjki macicy

    Biopsja aspiracyjna cienkoigłowa (BAC, punkcja)
    W trakcie badania pacjent siedzi lub leży. Badający odkaża skórę badanego w miejscu wybranym do biopsji. Czasami stosuje znieczulenie miejscowe roztworem 1% lignocainy w aerozolu. Igły używane do biopsji różnią się bardzo typem, długością i średnicą. Zazwyczaj używa się igieł o średnicy 0,6-0,8 mm. W przypadku, gdy guz jest wyczuwalny, badający ujmuje go dwoma palcami, a drugą ręką wykonuje biopsję (ryc. 11-6).


    Ryc.11-6 Biopsja aspiracyjna cienkoigłowa
    (BAC)
    Po przekłuciu skóry i dotarciu igłą do zmiany, badający porusza igłą do przodu i do tyłu, aspirując do strzykawki materiał komórkowy guza, każdym razem zmieniając kierunek wkłucia igły. Materiał aspiruje strzykawką o pojemności 10-20 cm3. Przed usunięciem igły z guza badający zaprzestaje zasysania materiału komórkowego, aby po odłączeniu igły od strzykawki uniknąć wszczepienia komórek nowotworowych w kanał biopsyjny. Po usunięciu igły zakłada badanemu w miejscu wkłucia jałowy opatrunek, który przez kilka minut uciska palcem. Następnie badający uzyskany materiał do badań cytologicznych wydmuchuje strzykawką z igły na szkiełko podstawowe, zanurza je w płynie utrwalającym, barwi i ogląda.
    W przypadku torbieli do badania przesyła się w strzykawce płyn, który się odwirowuje i z osadu wykonuje rozmazy.
    W przypadu kiedy nakłuwa się guz niewyczuwalny palpacyjnie, położony głęboko między innymi ("zdrowymi") tkankami, nakłucie igłą biopsyjną przeprowadza się pod kontrolą obrazu uzyskiwanego z tomografii komputerowej (TK), ultrasonografii (USG) lub scyntygrafii.

    Biosja gruboigłowa (oligobiopsja)
    Pacjent przyjmuje pozycję siedzącą lub leżącą - zależnie od miejsca wybranego do biopsji. Po odkażeniu skóry np. jodyną badający, podaje środek znieczulający miejscowo (1% roztwór lignokainy z adrenaliną w stosunku 1:200000), ostrzykując skórę, zmianę chorobową i otaczające tkanki.
    Następnie badający wykonuje pacjentowi niewielkie nacięcie na skórze (w miejscu umożliwiającym wycięcie blizny w czasie ostatecznej operacji) nad guzem.

    Ryc.11-7 Poszczególne etapy wykonywania biopsji gruboigłowej (oligobiopsji):
    doprowadzenia igły do powierzchni guza (A); wbicie grota (B); zsunięcie osłony
    (mandryna) (C)
    Poprzez nacięcie wprowadza grubą igłę biopsyjną, aż do napotkania oporu, jaki stawia guz (ryc. 11-7). W pełni automatyczne igły biopsyjne są w tym momencie ,,odpalane", w wyniku czego zostaje pobrany "walec" tkankowy. Gdy badający używa samych igieł biopsyjnych, otwartą igłę wprowadza do guza, a następnie zsuwa osłonę igły, wycinając fragment tkanki do badania. Następnie materiał tkankowy zostaje utrwalony w formalinie. Po wykonanym zabiegu zakładany jest jałowy opatrunek, a miejsce pobrania silnie uciskane palcem przez kilka minut.


    Ryc.11-8 Biopsja wiertarkowa
    Biopsja wiertarkowa
    Podczas biopsji wiertarkowej badający wykonuje podobne czynności jak w biopsji gruboigłowej z tą różnicą, że zamiast igły stosuje trepany (różnej długości i przekroju), które wprowadza w szybki ruch obrotowy za pomocą silnika elektrycznego (ryc. 11-8).

    Biopsja otwarta
    Pacjent przyjmuje pozycję zależnie od lokalizacji guza. Po wykonaniu znieczulenia - zazwyczaj miejscowego, chirurg dokonuje nacięcia tkanek. Linia cięcia jest wykonana tak, aby była łatwa do usunięcia podczas ewentualnego zabiegu leczniczego. Szwy zdejmuje się po 7-10 dniach.
    • Biopsja wycinkowa polega na pobraniu tylko niewielkiego fragmentu tkanki z dużej, często owrzodziałej masy guza (ryc. 11-9). Badający wykonuje pacjentowi cięcie, które powinno być tak zlokalizowane, aby obejmowało fragment guza i fragment tkanki zdrowej. Istnieje wiele odmian biopsji wycinkowej, poczynając od małych wycinków ze skóry, poprzez biopsje endoskopowe (wycinki pobierane różnego typu kleszczykami) aż do zabiegu operacyjnego.


      Ryc.11-9 Biopsja wycinkowa
    • Biopsja wycięciowa polega na usunięciu guza w całości z niewielkim marginesem otaczających tkanek zdrowych (Ryc.11-10).



      Ryc.11-10 Biopsja wycięciowa

    Biopsja śródoperacyjna (badanie doraźne, intra)
    Materiał do badania pobiera się - zależnie od potrzeb - z masy guza, linii cięcia chirurgicznego lub innych wybranych miejsc. Następnie, pobrany materiał tkankowy jest szybko mrożony w tzw. kriostacie lub w dwutlenku węgla (suchym lodzie) i cięty mikrotomem na cieniutkie plasterki (skrawki). Jedynie w ten sposób przygotowany, nie zabarwiony preparat, jest oglądany pod mikroskopem. Niekiedy, z powodu złej jakości preparatu histologicznego uzyskanego szybką techniką zamrażania, trudno jest postawić precyzyjną diagnozę. Dotyczy to np. odróżnienia bardzo nisko zróżnicowanych nowotworów złośliwych od guzów łagodnych. W każdym wątpliwym przypadku wynik badania odracza się o kilka dni do czasu uzyskania wybarwionych preparatów.

    Diagnostyczne otwarcie jamy brzusznej
    Badanie wykonuje się w znieczuleniu ogólnym, w warunkach sali operacyjnej. Chirurg nacina kolejne warstwy powłok brzusznych. Po otwarciu jamy brzusznej, ocenia wzrokowo i palpacyjnie znajdujące się w niej narządy. Uzyskane na tej podstawie wstępne informacje o zaawansowaniu choroby stają się podstawą do podjęcia decyzji o przystąpieniu do zabiegu leczniczego (np. resekcji żołądka) lub pobrania wycinka tkanki do badania śródoperacyjnego w celu szczegółowej oceny zaawansowania choroby nowotworowej, bądź uzyskania rozpoznania histopatologicznego.

    Patrz dodatkowo "Opis metod znieczulenia" w "Metody anestezjologiczne w badaniach diagnostycznych" w rozdziale "Metody znieczulania".

    Opracownie materiału do badania cytologicznego lub histopatologicznego trwa od kilku- kilkudziesięciu godzin - dla preparatów cytologicznych (komórkowych), do kilku- kilkunastu dni - dla preparatów histologicznych (tkankowych). Zależy to od wielkości wycinków i sposobu utrwalania materiału oraz jego charakteru (kości dodatkowo odwapnia się przez 2-3 dni). W przypadku wykonania badania doraźnego - techniką tzw. mrożonych skrawków - odpowiedź uzyskuje się po kilku - kilkunastu minutach. Wynik badania przekazywany jest w formie opisu.

    CZAS
    Badanie (pobranie materiału komórkowego lub tkankowego) trwa od kilku do kilkunastu minut

    INFORMACJE, KTÓRE NALEŻY ZGŁOSIĆ WYKONUJĄCEMU BADANIE
    Przed badaniem
    • Skłonność do krwawień (skaza krwotoczna).
    • Uczulenie na leki, zewnętrzne środki odkażające (np. jodynę).
    • Uczulenie na leki, zewnętrzne środki odkażające (np. jodynę).
    W czasie badania
    • Wszelkie doznania bólowe.

    JAK NALEŻY ZACHOWYWAĆ SIĘ PO BADANIU?
    Należy dbać o czystość rany, zmieniając codzienne opatrunek, zwłaszcza po biopsji wycinkowej, wycięciowej lub diagnostycznym otwarciu jamy brzusznej. Jeżeli rana jest czysta, w 7-10 dobie po badaniu należy zgłosić się do lekarza celem zdjęcia szwów. Wynik badania może być znany dopiero po kilkunastu dniach.
    Patrz dodatkowo "Jak należy zachowywać się po znieczuleniu?" w "Metody anestezjologiczne w badaniach diagnostycznych" w rozdziale "Metody znieczulania".

    MOŻLIWE POWIKŁANIA PO BADANIU
    Cytologia złuszczeniowa Brak praktycznie powikłań. Ewentualne powikłania zależą od techniki pobierania materiału cytologicznego.

    Biopsja aspiracyjna cienkoigłowa (BAC, punkcja)
    Najczęstszymi powikłaniami jest krwiak i zakażenie rany. Bardzo rzadko występują: po biopsji płuca - odma opłucnowa (zwykle nie wymagająca interwencji chirurgicznej), po punkcji mózgu - zaburzenia neurologiczne.

    Biopsja gruboigłowa (oligobiopsja), biopsja wiertarkowa, biopsja otwarta
    Powikłania jak w biopsji cienkoigłowej, jedynie częstość ich występowania może być większa.

    Biopsja śródoperacyjna (badanie doraźne, intra)
    Powikłania zależą od rodzaju przeprowadzanego zabiegu chirurgicznego.

    Diagnostyczne otwarcie jamy brzusznej
    Badanie jest połączone z niewielkim ryzykiem powikłań (np. odmą podskórną, opłucnową, krwawieniem z miejsca wkłucia lub pobrania wycinków, żółciowym zapaleniem otrzewnej i innych).

    Patrz dodatkowo "Możliwe powikłania po znieczuleniu" w "Metody anestezjologiczne w badaniach diagnostycznych" w rozdziale "Metody znieczulania". Jeśli zajdzie taka potrzeba, badanie histopatologiczne może być okresowo powtarzane. Należy unikać wykonywania badania u kobiet w okresie krwawienia miesięcznego. Badanie wykonywane jest w każdym wieku, a także u kobiet ciężarnych (niekiedy, z uwagi na różnorodne miejsca i technikę pobierania materiału do badania histopatologicznego, wykonanie badania u kobiet ciężarnych musi być rozważone indywidualnie).

    <<< Powrót Opracowano na podstawie:
    lek. med. Jarosław Skokowski
    Badanie histopatologiczne
    "Encyklopedia Badań Medycznych"
    Wydawnictwo Medyczne MAKmed, Gdańsk 1996