Opracowanie: dr med. Sławomir Burakowski
Specjalista chorbób wewnętrznych
Akademia Medyczna w Gdańsku

DLACZEGO LEKARZ ZLECA EKG?


Badanie Ekg wykonywane w spoczynku jest jednym z pierwszych badań dodatkowych zlecanych przez lekarza, który podejrzewa u Pacjenta zaburzenia pracy serca. Jest to niedrogie badanie nieinwazyjne pozwalające na wstępną ocenę pracy serca. Należy jednak pamiętać, że badanie to ma ograniczoną wartość diagnostyczą i raczej potwierdza obecność nieprawidłowości niż je wyklucza. Innymi słowami - prawidłowy zapis EKG nie wyklucza obecności choroby natomiast stwierdzenie zaburzeń elektrycznej pracy serca częściej (choć także nie zawsze) jest związane z jego chorobą.

Niektóre rodzaje nieprawidłowości są widoczne tylko w zapisie EKG. Dotyczy to zaburzeń przewodzenia impulsów elektrycznych w sercu (bloki przewodzenia) oraz nadmierna czynność elektryczna serca powodująca niemiarową pracę serca lub zaburzenia repolaryzacji komór serca mogące wskazywać na przeciążenie lub niedokrwienie serca. Pacjent nie zawsze odczuwa zaburzenia rejestrowane w EKG, choć niektóre z nich mogą być groźne.

Najczęstszym powodem zlecania przez lekarza EKG są bóle w klatce piersiowej kojarzone przez pacjentów z bólami serca. Bóle w klatce piersiowej występują często, co nie oznacza, że zawsze związane jest to z chorobą serca. Większość osób sądzi że serce jest z lewej strony klatki piersiowej a w rzeczywistości serce aż w jednej trzeciej leży po stronie prawej. Można więc stwierdzić że serce leży za mostkiem i bóle pochodzenia sercowego tam właśnie się lokalizują - ZA MOSTKIEM. Bardzo wartościowe jest badanie EKG w czasie trwania dolegliwości ponieważ w EKG wykonywanym bez dolegliwości można nie stwierdzić żadnych zaburzeń pomimo całkiem poważnej choroby.

Samo określenie dusznica bolesna, używane przez lekarzy do opisywania dolegliwości sercowopochodnych, sugeruje trudność w nazwaniu ich przez pacjenta. Każdy pacjent może inaczej je odczuwać i opisywać. Lekarz często zadaje dodatkowe pytania o kierunek promieniowania dolegliwości. Drętwienie szyi, szczęki, obu barków, obu rąk - dodatkowo sugeruje, że choroba serca leży u podłoża dolegliwości. Jeżeli w czasie zatykania za mostkiem drętwieje prawy bark i prawa ręka, to ma to większe znaczenie we wstępnym rozpoznaniu niedokrwienia serca niż promieniowanie dolegliwości tylko w lewą stronę. Co prawda bóle po stronie lewej zdarzają się częściej ale zwykle mogą wskazywać na chorobę żołądka lub przełyku. Decydują okoliczności w jakich powyższe objawy występują oraz czas ich trwania.

Najbardziej typowe objawy niedokrwienia serca (niedokrwienie poprzedza zawał serca) to dolegliwości zlokalizowane na przedniej powierzchni klatki piersiowej (zamostkowo) i pojawiające się w czasie wysiłku fizycznego - najczęściej zmuszające do zaprzestania wysiłku i trwające 5-10 minut, ustępujące samoistnie lub po zażyciu podjęzykowo nitrogliceryny. Przy takich objawach należy jak
najszybciej zgłosić się do lekarza, który zleci EKG, być może jeszcze w czasie trwania dolegliwości lub jeżeli ustąpiły a EKG jest prawidłowe - próbę wysiłkową.


Inna lokalizacja dolegliwości lub inne okoliczności ich powstawania mogą również towarzyszyć niedokrwieniu serca ale są mniej typowe. Nie powinno to jednak powodować rezygnacji z pomocy lekarza. Wszystkie badania, o których wspomniano oraz inne tj. scyntygrafia serca lub echokardiografia (oba badania mogą być wykonane po wysiłku lub po podaniu specjalnych leków "obciążających" serce), są określane jako nieinwazyjne.


Nową metodą nieinwazyjną (nie stosowaną jeszcze rutynowo) jest tomografia komputerowa wysokiej rozdzielczości ukazująca zwężenia tętnic wieńcowych bez konieczności podawania kontrastu bezpośrednio do naczyń serca (naczyń wieńcowych).


Ostatecznego rozpoznania choroby wieńcowej, czyli stwierdzenia obecności zwężeń naczyń wieńcowych odpowiedzialnych za prawidłową czynność serca, dokonuje się w trakcie badania inwazyjnego tj. koronarografii polegającej na wstrzyknięciu do tych naczyń środka cieniującego. Pozwala to na ukazanie z użyciem promienii rentgenowskich przepływu w naczyniach. Dopiero wtedy można ustalić metodę dalszego leczenia w celu poprawy przepływu krwi odżywiającej serce: operacyjne (by-passy) lub angioplastykę balonową (PTCA) lub wybrać tylko leczenie farmakologiczne.


Innym wskazaniem do wykonania EKG jest uczucie kołatania serca, będące często objawem niemiarowej (arytmicznej) pracy serca np. migotanie przedsionków powodujące całkowitą arytmię serca. Jeżeli serce pracuje "za wolno" lub "za szybko", może wystąpić duszność napadowa, zawroty głowy lub krótkotrwała utrata przytomności trwająca zwykle od kilkanastu sekund do jednej minuty. Zwykle nie towarzyszą temu drgawki i po odzyskaniu przytomności mamy świadomość swego stanu i pamiętamy co się działo wcześniej. Tym różni się to od padaczki gdzie zaburzenia świadomości trwają dłużej tj. 5-20 minut.

Część zaburzeń rytmu serca występuje okresowo np. pobudzenia dodatkowe nadkomorowe lub komorowe i nie można ich stwierdzić w spoczynkowym badaniu EKG. Należy wykonać wtedy badanie EKG przez 24 godz tzw. "Holter EKG".



Zobacz także: