opracowanie: lek. med. Bogumił Wolnik
Katedra i Klinika Nadciśnienia Tętniczego i Diabetologii
Akademia Medyczna w Gdańsku
CUKRZYCA - DEFINICJA I PODZIAŁ
Cukrzyca jest to przewlekła choroba metaboliczna, której podstawowym objawem jest podwyższony poziom cukru ( glukozy ) we krwi. Cukrzycę dzieli się na następujące podstawowe typy:
- Cukrzyca typu 1 ( zwana także cukrzycą młodzieńczą bądź insulinozależną ) - wywołana
jest zniszczeniem komórek beta trzustki, odpowiedzialnych za produkcję i wydzielanie
insuliny ( insulina to hormon obniżający poziom cukru we krwi ). Ten rodzaj
cukrzycy występuje częściej u ludzi młodych ( ale nie tylko) oraz u dzieci. Spośród
chorych na cukrzycę, na typ 1 choruje 15 - 20 % chorych.
Jedynym możliwym leczeniem tej choroby jest podawanie insuliny oraz właściwe
odżywianie i wysiłek fizyczny.
- Cukrzyca typu 2 ( cukrzyca dorosłych, insulinoniezależna ) - w tym rodzaju
cukrzycy przyczyną podwyższonego poziomu cukru nie jest brak insuliny, ale jej
nieprawidłowe działanie w organizmie ( oporność na działanie insuliny ). Najczęściej
cukrzycy typu 2 towarzyszy otyłość oraz bardzo często nadciśnienie tętnicze. Ten rodzaj
cukrzycy występuje najczęściej u ludzi starszych. Około 80 - 85 % wszystkich pacjentów
z cukrzycą stanowią chorzy na cukrzycę typu 2. Początkowo leczenie tej choroby opiera
się na stosowaniu odpowiedniej diety, dostosowanego do możliwości chorego wysiłku
fizycznego oraz doustnych leków hipoglikemizujących ( przeciwcukrzycowych ).
Wszyscy jednak chorzy na cukrzycę typu 2 wymagają po pewnym ( różnym ) czasie
trwania choroby leczenia insuliną. Pewna grupa osób młodych, poniżej 35 roku życia,
cierpi na odmianę cukrzycy typu 2 - MODY ( maturity onset diabetes of the youth ).
- Cukrzyca ciężarnych - cukrzyca po raz pierwszy rozpoznana w ciąży i występująca do momentu urodzenia dziecka. W grupie kobiet z cukrzycą ciężarnych istnieje wyższe ryzyko zachorowania w przyszłości na cukrzycę w porównaniu z kobietami bez tego powikłania.
Leczenie tej postaci cukrzycy powinno być prowadzone tylko w wyspecjalizowanych ośrodkach ginekologiczno-diabetologicznych.
- Cukrzyca wtórna - to najbardziej zróżnicowana etiologicznie grupa cukrzyc, które łącznie
stanowią około 2-3% wszystkich postaci cukrzycy w Europie i Ameryce Północnej.
Charakterystyczne dla tej postaci są współistniejące z cukrzycą inne zaburzenia lub
zespoły chorobowe. Najczęstsze przyczyny cukrzycy wtórnej można podzielić na:
- polekowe - niektóre leki stosowane w chorobach układu krążenia ( tiazydy lub inne leki moczopędne, szczególnie w zestawieniu z beta blokerami, leki sterydowe i inne.
- niektóre choroby gruczołów dokrewnych ( endokrynopatie ) - choroba i zespół Cushinga, akromegalia, nadczynność tarczycy, guz chromochłonny nadnerczy, guz wydzielający glucagon.
- genetycznie uwarunkowane choroby przemiany materii - hemochromatoza
- choroby trzustki - przewlekłe zapalenie trzustki, rak trzustki, stan po pankreatektomii ( operacyjnym usunięciu trzustki ).
- cukrzyca na tle niedostatecznego i wadliwego odżywiania - występuje głównie wśród ludności tubylczej strefy międzyzwrotnikowej w krajach Azji, Afryki i Ameryki Południowej, w których niedożywienie i głód są powszechne.
>> Rozpoznanie cukrzycy
|
