Test ciążowy wykrywa w moczu hormon hCG, którego stężenie wzrasta we wczesnej ciąży. Większość domowych testów można wykonać od pierwszego dnia spodziewanej, ale niewystępującej miesiączki. Zbyt wczesne badanie może dać wynik ujemny mimo ciąży, dlatego znaczenie mają termin wykonania testu i przestrzeganie instrukcji producenta.
Badanie nazywane jest również: próba ciążowa.
Teoretyczne i techniczne podstawy badania
Badanie polega na wykryciu w moczu hormonu – gonadotropiny kosmówkowej, określanej w skrócie hCG.
Obecność hCG w surowicy krwi i w moczu zwykle wskazuje na ciążę, ale ujemny wynik wykonany zbyt wcześnie jej nie wyklucza. Wynika to z faktu, że krótko po wszczepieniu (implantacji) zarodka do śluzówki macicy rozwijające się łożysko rozpoczyna wydzielanie tego hormonu.
Czemu służy badanie?
Celem badania jest stwierdzenie, czy kobieta jest w ciąży. Wykonuje się je w sytuacji, gdy nastąpiło zatrzymanie miesiączkowania w okresie rozrodczym lub przedmenopauzalnym. U kobiet, u których stwierdzono wcześniej ciążę, lecz zaistniało podejrzenie poronienia, sam test z moczu nie wystarcza do oceny jej przebiegu; lekarz może zlecić oznaczenia stężenia hCG we krwi i badanie USG. Możliwość ciąży należy także zgłosić przed badaniami z zastosowaniem promieniowania jonizującego lub rozpoczęciem terapii mogącej mieć wpływ na rozwój płodu. O potrzebie wykonania testu i dalszym postępowaniu decyduje wtedy lekarz.
Niektóre dostępne w aptekach testy ciążowe pozwalają na wykrycie hCG w moczu jeszcze przed terminem spodziewanej miesiączki, ale wynik ujemny na tym etapie jest mniej wiarygodny. Większość testów można wykonać od pierwszego dnia opóźnienia miesiączki. Jeśli termin kolejnej miesiączki nie jest znany, test należy wykonać co najmniej 21 dni po ostatnim stosunku bez zabezpieczenia. Dodatni wynik nie potwierdza prawidłowego rozwoju ani utrzymania ciąży.
Wskazania do wykonania badania
- Sprawdzenie, czy doszło do ciąży.
- Brak miesiączki z nieustalonych przyczyn.
Badanie może być wykonane bez zlecenia lekarza.
Badania poprzedzające
Nie ma bezwzględnej konieczności wykonywania wcześniej innych badań.
Sposób przygotowania do badania
Przed badaniem nie należy wypijać nadmiernej ilości płynów, ponieważ rozcieńczenie moczu może utrudnić wykrycie hCG. Przy wczesnym wykonywaniu testu pomocne jest użycie pierwszego porannego moczu.
Opis badania
Jeżeli badanie jest wykonywane w laboratorium, mocz należy oddać do czystego pojemnika przeznaczonego do pobierania próbek i przekazać do analizy. Wymaganą objętość oraz warunki transportu i ewentualnego przechowywania należy ustalić z laboratorium.
Jeśli badanie będzie wykonywane samodzielnie przy użyciu testu zakupionego w aptece, należy postępować zgodnie z instrukcją na załączonej ulotce. Wynik należy odczytać w czasie wskazanym przez producenta.
Badanie trwa do kilku minut, zależnie od rodzaju testu.
Informacje, które należy zgłosić wykonującemu badanie
Przed badaniem
- Choroby infekcyjne dróg moczowych.
- Aktualnie przyjmowane leki, zwłaszcza preparaty zawierające hCG stosowane w leczeniu niepłodności.
Jak należy zachowywać się po badaniu?
Jeśli test ciążowy był wykonany na zlecenie lekarza, należy skontaktować się z nim bezpośrednio po otrzymaniu wyniku lub w ustalonym terminie. Jeżeli wynik jest ujemny, ale nadal istnieje podejrzenie ciąży, należy powtórzyć badanie po kilku dniach.
Z lekarzem należy się również skontaktować, gdy:
- Badanie potwierdza spodziewaną ciążę – w celu ustalenia dalszego postępowania.
- Wynik badania jest dodatni, mimo że ciąża jest raczej wykluczona – w celu wyjaśnienia przyczyny, ponieważ na wynik mogą wpływać m.in. niektóre leki lub choroby.
- Wynik badania jest ujemny przy utrzymującym się braku miesiączki – w celu ustalenia przyczyny tego stanu.
Możliwe powikłania po badaniu
Brak powikłań związanych z badaniem moczu. Badanie może być wykonywane wielokrotnie. Należy zawsze rozważnie oceniać wynik badania – patrz: „Czemu służy badanie?”
Opracowano na podstawie:
dr n. przyr. Kazimierz Dominiak
Test ciążowy
„Encyklopedia Badań Medycznych”
Wydawnictwo Medyczne MAKmed, Gdańsk 1996