Strona główna Encyklopedii Zdrowia
anatomia i fizjologiachoroby i objawy chorobowebadania

Nie kończąca się historia - Przyroda dawcą - Odkrycie Feliksa Hoffmanna -
Badania trwają - Nowe zastosowania - Zagrożenia współczesności

ODKRYCIE FELIKSA HOFFMANNA

Ostatnie słowo należało do chemika z firmy Bayer, doktora Feliksa Hoffmanna, który "oczyścił" kwas salicylowy przez jego acetylację, umożliwiając produkcję kwasu acetylosalicylowego w czystej i trwałej formie. W stosunkowo krótkim czasie Aspirin® stała się najlepiej znanym środkiem przeciwbólowym na świecie.
Feliks Hoffmann
Kiedy młody Hoffmann rozpoczynał swoje próby w celu znalezienia skutecznej i dobrze tolerowanej substancji, która niosłaby ulgę cierpiącym na reumatyzm, nigdy - nawet w swych najśmielszych marzeniach - nie myślał o tak błyskotliwej karierze "leku stulecia". Badania swoje prowadził w laboratorium "Farbenfabriken vorm. Friedr. Bayer & Co." w Wuppertal w 1897 roku. Poszukiwania te miały związek z jego rodziną. Do szybkiej i efektywnej pracy motywowała go choroba ojca, który od wielu lat cierpiał z powodu rozdzierających bólów pochodzenia reumatoidalnego. Dla złagodzenia dolegliwości przyjmował salicylan sodowy - okropny w smaku lek, powodujący mdłości, drażniący błonę śluzową jamy ustnej i żołądka. Chcąc pomóc ojcu, Hoffmann podejmował próby oczyszczenia kwasu salicylowego tak, aby stał się lepiej tolerowany i nie stracił swojej skuteczności. Ostatecznie odniósł sukces przeprowadzając reakcję acetylacji, tzn. otrzymując związek chemiczny powstały z kwasu salicylowego i octowego.

10 października 1897 roku, Feliks Hoffmann zapisał w swoim dzienniku laboratoryjnym przepis na otrzymanie kwasu acetylosalicylowego i tak stał się pierwszym "producentem" chemicznie czystej i trwałej formy tego związku.

Dokument patentowy
Profesor Heinrich Dreser, ówczesny dyrektor laboratorium farmakologicznego w "Farbenfabriken", badał "związek Hoffmann'a" w doświadczeniach na zwierzętach, jak również przetestował go na sobie. Kwaśno - gorzki smak tej substancji określił jako przyjemny.

W tym samym czasie sukcesem zakończyły się również badania z użyciem kwasu acetylosalicylowego prowadzone w Lutheran Nursing Home w Halle nad rzeką Saale. Asystent dyrektora do spraw medycznych, Kurt Witthauer, nie krył zachwytu: "Lek ten nigdy nie zawiódł w zwalczaniu bólu, obrzęku i gorączki, nie wywołał działań niepożądanych ze strony serca i żołądka nawet u poważnie chorych."

Po tak obiecujących wynikach nie trzeba było długo czekać na rozpoczęcie produkcji nowego leku. Zaproponowano dla niego nazwę "ASPIRIN®." Litera "A" pochodzi od "acetylowy", a sylaba "spir" od substancji otrzymanej z soku rośliny Spirea ulmaria, która odpowiada pod względem chemicznym kwasowi salicylowemu.

1 lutego 1899 roku, nazwa Aspirin® została zgłoszona jako znak handlowy, a 6 marca 1899 zarejestrowano ją w Urzędzie Patentowym w Berlinie pod numerem 36 433. W tym dniu rozpoczął się triumfalny marsz Aspirin® przez karty historii medycyny.

Aspirin®, podobnie jak prawie wszystkie leki w owym czasie była początkowo produkowana w formie proszku. Na przełomie wieków firma Bayer zaczęła mieszać aktywny składnik ze skrobią. Tak utworzoną miksturę wytłaczano w formie tabletek, które szybko rozpadały się w wodzie. Aspirin® była pierwszym ważnym lekiem na świecie sprzedawanym w takiej postaci. Obecnie na wybór tabletki jako postaci leku mają wpływ czynniki ekonomiczne. Od momentu wprowadzenia tej zmiany nie trzeba było więcej pakować każdej pojedynczej dawki w oddzielne papierowe torebeczki lub butelki, co zmniejszyło koszty produkcji o 50%. Tabletki przynoszą pacjentowi także inną ważną korzyść: gwarantują prawidłowe dawkowanie. W późniejszych latach znaleziono jeszcze inny powód do zmian: wykorzystano tę postać leku, aby umieścić na niej symbol firmy Bayer
- wprowadzony w 1904 roku.

Już w pierwszym dziesięcioleciu po odkryciu Hoffmann'a lekarze zaczęli zauważać, że kwas acetylosalicylowy pomaga w leczeniu wielu innych chorób i objawów niż to się początkowo wydawało. Z powodzeniem stosowano go w terapii zapalenia opłucnej, migdałków i pęcherza moczowego, jak również w bólach stawów, w leczeniu gruźlicy, rzeżączki oraz w zwalczaniu dny. Nie było zatem nic dziwnego w tym, że pojawiało się wielu fałszerzy starających się wykorzystać zaistniałą koniunkturę. Odkrywano coraz to więcej nielegalnie działających fabryk produkujących "Aspirin".
W latach dwudziestych jedną z takich wytwórni zlokalizowano w suterenie prywatnego domu w Hamburgu. W lutym 1926 roku, Norweskie Towarzystwo Farmakologiczne ogłosiło publicznie, że każda próba nielegalnej produkcji leków będzie karana więzieniem. W działaniu swoim miało ono na celu nie tylko ochronę znaku towarowego Aspirin® ale przede wszystkim dbałość o bezpieczeństwo pacjentów. To, co zawierały pirackie produkty w większoś-ci przypadków nie miało wiele wspólnego z napisami na opakowaniu.

Badacze i naukowcy zachęceni sukcesem Aspirin® nie ustawali w poszukiwaniach lepszych środków przeciwbólowych. Pojawiało się wiele nowych leków, równie dużo znikało, a kwas acetylosalicylowy trwał.

Komisja Amerykańskiej Akademii Nauk, badając na początku lat siedemdziesiątych sprzedaż środków przeciwbólowych dostępnych bez recepty, stwierdziła, że najlepiej sprzedającym się środkiem był kwas acetylosalicylowy.

Grupa lekarzy pracujących w klinice w Mayo w Stanach Zjednoczonych, jednym z najsłynniejszych instytutów badawczych na świecie, uznała kwas acetylosalicylowy za lek zalecany w łagodzeniu bólu w chorobach nowotworowych. We współcześnie prowadzonych badaniach zalecenie to jest ciągle potwierdzane.

Artykuł opublikowano dzięki uprzejmości firmy Bayer Sp. z o.o.


 
 

Strona główna | Anatomia | Choroby i objawy | Badania | Co nowego
Prasa | Internet | Książki | Wiadomości | Biuletyn NaZdroWie
Z Aptek | Forum | Czat | Szukaj | Mapa serwisu | O serwisie